In de dagelijkse Nederlandse communicatie is het gebruik van het woord “sorry” wijdverspreid en wordt het vaak onterecht ingezet. Dit blijkt uit recente psychologische studies die aantonen dat overmatig verontschuldigen niet per se een teken van beleefdheid is, maar eerder wijst op onzekerheid. In 2026, een tijd waarin interpersoonlijke communicatie steeds belangrijker wordt, rijst de vraag: wat zegt jouw frequentie van excuses eigenlijk over jou? De impact van deze gewoonte op vertrouwen en sociale interacties is niet te onderschatten.
Stel je voor, een gemiddelde dag in Nederland: je zegt vijf keer “sorry” zonder dat je het misschien zelfs maar opmerkt. Van het openhouden van een deur tot een onhandige interruptie tijdens een Zoom-meeting; excuses lijken een tweede natuur te zijn. Psycholoog Daan Vermeulen verwijst naar deze neiging als een sociale verzekering—een manier om potentiële conflicten te vermijden. Maar wat gebeurt er als je deze reflex probeert te doorbreken? De effecten zijn niet alleen verrassend maar ook verhelderend. Het kan leiden tot een grotere emotionele intelligentie en een verbeterde sociale perceptie, iets dat essentieel is in de huidige maatschappij.
Wat gebeurt er als je stopt met excuses maken?
Een experiment kan ons veel leren. deelnemers die ervoor kiezen om alleen “sorry” te zeggen wanneer ze werkelijk iets fout doen, constateren vaak dat mensen om hen heen hen in eerste instantie vreemd aankijken. Deze verandering in de gebruikelijke communicatiepatronen kan leiden tot helderder gedefinieerde grenzen en meer gedrag dat vertrouwen wekt. Medewerkers die zich minder verontschuldigen, worden vaak serieuzer genomen door hun collega’s. Dit resulteert in een productievere en opener werkomgeving.
Wanneer is het gepast om “sorry” te zeggen?
Excuses zijn zeker belangrijk, maar ze moeten oprecht zijn. Het is cruciaal om onderscheid te maken tussen het bieden van excuses bij echte fouten en het uitspreken van ‘sorry’ uit gewoonte. Serieuze misverstanden of situaties waarin je een achting van iemand hebt geschaad, zijn momenten waarop een oprecht woord van spijt onontbeerlijk is. Hiermee toon je niet alleen je empathie, maar ook je bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen.
Hoe stoppen met onnodig excuses maken
Er zijn verschillende strategieën ontwikkeld om minder afhankelijk te worden van die automatische reflex. Een effectieve aanpak is om alternatieven voor het woord “sorry” te gebruiken. Vervang zinnen zoals “Sorry dat ik te laat ben” door “Dank voor uw geduld”. Dit verandert niet alleen de manier waarop je over je eigen ervaringen denkt, maar ook hoe anderen jou waarnemen. Probeer ook om stilte niet onmiddellijk op te vullen met excuses; soms is het beter om het even te laten gebeuren.
- Identificeer de triggers: Bepaal met wie en in welke situaties je vaak excuses maakt.
- Oefen assertiviteit: Zeg bijvoorbeeld “Ik moet hier even over nadenken” in plaats van jezelf te verontschuldigen.
- Omarm ongemak: Het is normaal om je in het begin ongemakkelijk te voelen, maar dit gevoel slijt.
Nieuwe inzichten in maatschappelijke normen omtrent excuses kunnen je helpen om deze verontrustende gewoonte te doorbreken. Wanneer je beseft dat constant verontschuldigen meer zegt over je eigen onzekerheid dan over je sociale fatsoen, maak je de eerste stap richting zelfvertrouwen. Psycholoog Olga Albaladejo legt uit hoe deze reflex gelinkt kan zijn aan een fragiel zelfbeeld en dat jij de regie kunt terugnemen over hoe je met anderen communiceert.
Het effect van excuses op je zelfbeeld
Het onterecht vaak gebruikmaken van excuses kan leiden tot een blijvende impact op ons zelfbeeld. Door deze automatisme te doorbreken, help je niet alleen jezelf, maar ook anderen in hun perceptie van jou. Een sterke zelfwaarde is essentieel: het versterkt niet alleen jouw communicatievaardigheden, maar ook de genuanceerde relaties die je opbouwt. Wanneer men vertrouwen in jou heeft, voel je je gehoord en gewaardeerd. In relaties, zowel professioneel als persoonlijk, geldt dat vertrouwen de sleutel is tot succes.
In deze voortdurend veranderende maatschappij is de uitdaging om een balans te vinden tussen empathie en assertiviteit. De volgende keer dat je geneigd bent om “sorry” te zeggen, overweeg dan: is dit echt nodig? En hoe zou je communicatie veranderen door deze reflex los te laten?
